Wat is LDL-cholesterol?
Cholesterol is een vetachtige stof die van nature in het lichaam voorkomt. Uw lichaam heeft cholesterol nodig voor de opbouw van cellen en voor de aanmaak van bepaalde hormonen. Cholesterol wordt via het bloed vervoerd in kleine ‘pakketjes’ van vetten en eiwitten. Deze pakketjes noemen we lipoproteïnen.
LDL staat voor Low Density Lipoprotein. Als er te veel LDL-cholesterol in het bloed aanwezig is, kan dit zich ophopen in de wand van de bloedvaten. De vaatwand kan daardoor dikker, vetter en ontstoken raken. Dit noemen we slagaderverkalking, of atherosclerose. Op den duur kan een bloedvat hierdoor vernauwen of zelfs afsluiten. Dat kan leiden tot een hartinfarct of beroerte. Soms is een dotterbehandeling, stent of bypassoperatie nodig om de doorbloeding te herstellen.
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt duidelijk dat het verlagen van LDL-cholesterol het risico op hart- en vaatziekten vermindert. In het algemeen geldt: hoe lager het LDL-cholesterol, hoe kleiner het risico op ernstige hart- en vaatproblemen.
Wat is een gezonde LDL-waarde?
Welke LDL-waarde voor u gezond is, hangt af van uw persoonlijke risico op hart- en vaatziekten. Daarbij kijkt uw arts bijvoorbeeld naar uw leeftijd, bloeddruk, rookgedrag, andere aandoeningen en of u eerder een hart- of vaatziekte heeft gehad.
Als u nog geen hart- of vaatziekte heeft gehad
Als u geen hart- of vaatziekte heeft of heeft gehad, spreken we van primaire preventie. Hierbij willen we voorkomen dat u in de toekomst een hart- of vaatziekte krijgt. Het bepalen van uw gezonde streefwaarde, hangt af van uw persoonlijke risicofactoren. Algemeen wordt bij een laag tot matig risico meestal gestreefd naar een LDL-cholesterol lager dan 2,6 mmol/L. Is er sprake van hoger risico, bijvoorbeeld vanwege diabetes of chronische nierschade, dan wordt vaak een LDL-cholesterol lager dan 1,8 mmol/L aanbevolen. Bij een zeer hoog risico kan een streefwaarde lager dan 1,4 mmol/L worden geadviseerd. Ook als u nog geen hart- of vaatziekte heeft (gehad).
Als u al een hart- of vaatziekte heeft gehad
Als u al een hart- of vaatziekte (heeft) doorgemaakt, spreken we van secundaire preventie. Bijvoorbeeld na een hartinfarct, beroerte, vernauwing van de kransslagaders of een dotterbehandeling. Bij secundaire preventie adviseren de Europese richtlijnen meestal een LDL-cholesterol lager dan 1,4 mmol/L. Ook wordt gestreefd naar verlaging van minimaal 50% van de oorspronkelijke waarde LDL. Als iemand ondanks de best mogelijke behandeling binnen twee jaar opnieuw een 'event' als een beroerte of hartinfarct doormaakt, kan een nog lagere waarde worden overwogen (lager dan 1,0 mmol/L).
Voeding: de basis van een gezond cholesterol
Een gezonde leefstijl vormt de basis van de behandeling van een verhoogd cholesterol. Ook als u medicijnen gebruikt, blijft leefstijl erg belangrijk.
Voeding heeft veel invloed op het LDL-cholesterol. Vooral verzadigde vetten kunnen het LDL-cholesterol verhogen. Deze vetten zitten onder andere in vet vlees, volle zuivelproducten, roomboter, koek, gebak en veel bewerkte producten. Door verzadigde vetten vaker te vervangen door producten met onverzadigde vetten, kan het LDL-cholesterol afnemen. Onverzadigde vetten zitte onder andere in olijfolie, avocado, noten, zaden en vette vis.
Ook vezelrijke voeding helpt om het LDL-cholesterol te verlagen. Denk aan groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten en havermout.
Daarnaast is het verstandig om minder vaak te kiezen voor sterk bewerkte producten. Deze bevatten vaak ongezonde vetten, veel zout en toegevoegde suikers. Regelmatig gebruik van dit soort producten wordt in verband gebracht met een hoger risico op hart- en vaatziekten. Verse en minder bewerkte producten zijn daarom meestal een betere keuze voor hart en bloedvaten.
Gewicht en beweging
Overgewicht gaat vaak samen met minder gunstige cholesterolwaarden. Ook verhoogt het de kans op diabetes en hoge bloeddruk. Zelfs een bescheiden gewichtsverlies kan al effect hebben. Bij mensen met overgewicht kan 5 tot 10 procent gewichtsverlies helpen om het LDL-cholesterol te verlagen. Daarnaast helpt genoeg bewegen ook. Voor volwassenen geldt het advies om iedere week minimaal 150 minuten matig intensief te bewegen. Denk aan zwemmen, fietsen of wandelen. Kies vooral een vorm van beweging die bij u past en die u kunt volhouden.
Soms zijn medicijnen nodig
Niet iedereen haalt de gewenste LDL-waarde alleen met gezondere leefgewoonten. Sommige mensen hebben een erfelijke aanleg voor een hoog cholesterol of lopen vanwege andere factoren een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. In die situaties kan uw arts cholesterolverlagende medicijnen voorschrijven, zoals statines, ezetimibe, PCSK9-remmers of Nilemdo. Ook als u medicatie gebruikt, is het goed om ook op uw voeding te letten en genoeg te bewegen. Juist de combinatie kan helpen om het LDL-cholesterol genoeg te verlagen, en daarmee het risico op hart- en vaatziekten te verkleinen.
Uw LDL-waarde regelmatig controleren
Iedere patiënt is anders. Leeftijd, erfelijke aanleg, bestaande aandoeningen en leefomstandigheden spelen allemaal mee bij het bepalen van de juiste behandeling en LDL-streefwaarde. Daarom is het belangrijk om uw cholesterolwaarden regelmatig te laten controleren en de uitslag te bespreken met uw huisarts of cardioloog.
Cardiologie Centra Nederland biedt met HartWacht digitale thuismonitoring voor LDL-cholesterol. U kunt daarbij thuis bloed afnemen. Als uw waarden te hoog zijn, krijgt u advies van onze cardiologen.
Zo werken we samen aan een zo gezond mogelijk cholesterolgehalte en een lager risico op hart- en vaatziekten.
