Atherosclerose is het proces waarbij de wand van een slagader langzaam vernauwt. Dit kan leiden tot een hartinfarct, beroerte of etalagebenen. De vernauwing ontstaat doordat vetten, cholesterol en ontstekingscellen zich ophopen in de vaatwand. Vaak wordt gedacht dat alleen een hoog cholesterolgehalte de oorzaak is, maar ontsteking speelt ook een belangrijke rol.
Hoe ontsteking de vaatwand beschadigt
Een ontsteking is de natuurlijke reactie van het lichaam op bijvoorbeeld een virus, bacterie, ziekte of ongezonde leefstijl. Blijft de ontsteking chronisch, dan raakt de binnenste laag van het bloedvat beschadigd. Afweercellen komen ter plaatse om de schade te herstellen. Tijdens die reparatiewerkzaamheden nemen ze vetten op, waardoor zogeheten schuimcellen ontstaan. De opeenhoping van deze schuimcellen en vetten, vormt samen een verdikking de vaatwand die plaque wordt genoemd. De plaque leidt tot vernauwing, en in het ergste geval tot afsluiting van het bloedvat.
Als zo’n plaque ontstoken raakt, kan deze instabiel worden en scheuren. Het lichaam reageert hier meteen op door een bloedstolsel te vormen om de scheur te dichten. Dit veroorzaakt een acute afsluiting van het bloedvat. Afhankelijk van de locatie van het bloedvat, kan dit direct leiden tot een hartinfarct, beroerte of het afsterven van ledematen.
Veroorzakers chronische ontsteking
De basis voor atherosclerose ligt in een chronische ontsteking, maar wat zijn de veroorzakers van zo’n ontstekingsreactie?
- Onderliggende ziekten: naast infecties door virussen en bacteriën, kunnen ook auto-immuunziekten zoals reuma of lupus leiden tot een aanhoudende ontsteking. Dit komt doordat het afweersysteem te hard ‘aan’ staat.
- Leefstijlfactoren: andere chronische ontstekingen worden veroorzaakt door een ongezonde leefstijl, zoals roken, overgewicht of langdurige stress. Ook kan diabetes ontstekingsreacties bevorderen.
Deze milde, maar voortdurende ontstekingssituatie in het lichaam versnelt de ontwikkeling van aderverkalking.
Leefstijl, preventie en medicatie
Om een langdurige ontstekingsreactie van het lichaam te voorkomen en het risico op aderverkalking te verminderen, is het belangrijk dat u zo gezond mogelijk leeft. En dat u de juiste behandeling en zorg krijgt voor ontstekingsziekten, verhoogde bloeddruk en diabetes. Ook geneesmiddelen kunnen het ontstekingsproces remmen. Denk hierbij aan statines (cholesterolverlagers), ACE-remmers en ARB’s (bloeddrukverlagers), SGLT2-remmers (diabetesmedicatie) en GLP-1-agonisten (zoals ozempic).
Met name bij een onderliggende ontstekingsziekte is de behandeling daarvan zeer belangrijk om het risico op aderverkalking te verminderen.
Nieuwe hoop: veelbelovend onderzoek
Recent zijn specifieke ontstekingsremmende medicijnen, zoals interleukineremmers (canakinumab) met bemoedigend resultaat getest in klinische onderzoeken. Deze middelen verminderen de ontsteking in de vaatwand en verkleinen daarmee het risico op een hartaanval.
De kennis over de rol van ontstekingen benadrukt hoe belangrijk een complete aanpak is: optimale behandeling van onderliggende aandoeningen en een zo gezond mogelijke leefstijl helpen veel voorkomen. En: voorkomen is beter dan genezen.
Wilt u meer weten over een gezonde leefstijl? In onze kennisbank 'Gezond Leven' hebben we alles overzichtelijk voor u bij elkaar gezet.
