Lipoproteïne(a), vaak afgekort als Lp(a), is een vetdeeltje in het bloed dat lijkt op het ‘slechte cholesterol’ LDL-cholesterol, maar dan met een extra eiwit eraan vast. Juist dit eiwit maakt Lp(a) mogelijk nog schadelijker voor de bloedvaten. Het bijzondere aan Lp(a) is dat de concentratie van dit molecuul in het bloed voor meer dan 90% genetisch bepaald is. Dit betekent dat leefstijl of voeding nauwelijks invloed hebben op de hoeveelheid die er in uw bloed zit. Sommige mensen hebben van nature een hoge waarde en ze blijven die hun hele leven houden.
Wat doet een hoog Lp(a)?
Al langere tijd weten onderzoekers dat een hoge Lp(a)-waarde het risico op slagaderverkalking (atherosclerose), een hartinfarct en beroerte verhoogt. Maar hoe dit precies gebeurt in de bloedvaten, en vooral op de lange termijn, was minder duidelijk.
In een groot onderzoek, gepubliceerd in JAMA door een Nederlandse onderzoeksgroep, werden 267 patiënten met verdenking op hart- en vaatziekten gevolgd. Zij kregen twee keer een CT-scan van de kransslagaders met gemiddeld tien jaar ertussen. Bij de tweede meting werd ook de Lp(a)-waarde bepaald. De onderzoekers wilden weten of een hoge Lp(a)-waarde invloed heeft op de groei van aderverkalking in de kransslagaders en of dit leidt tot ‘instabiele’ plaques. Nu is plaque in uw vaten sowieso niet gewenst, maar instabiele plaques zijn soorten verkalking die sneller kunnen scheuren en een hartinfarct veroorzaken. Daarmee zijn instabiele plaques dus extra gevaarlijk voor uw gezondheid. Tenslotte werd er tijdens het onderzoek gekeken naar de mate van ontsteking van de vaatwand van de kransslagaders; wat een risico op deze instabiele plaque vormt.
Wat bleek uit het onderzoek; patiënten met een hoge Lp(a) (≥ 125 nmol/L) hadden twee keer zoveel plaque in de kransslagaders na 10 jaar vergeleken met mensen met lagere waarden. Elke verdubbeling van Lp(a) ging samen met een duidelijke toename van het aantal ‘instabiele’ plaques, met name de ‘zachte’, niet-verkalkte plaques, die het meeste kans hebben om te scheuren. Ook was er meer ontsteking in het vetweefsel rond de kransslagaders, een teken van actieve vaatwandontsteking en daarmee een hoger risico op een infarct.
Dit onderzoek laat zien dat een hoge Lp(a)-waarde het risico op gevaarlijke aderverkalking duidelijk vergroot. Het is dus een belangrijke risicofactor naast bekende factoren zoals hoog LDL-cholesterol, hoge bloeddruk, roken en diabetes.
Omdat Lp(a) grotendeels erfelijk is, wordt in internationale richtlijnen aangeraden om bij iedere volwassene minstens één keer in het leven Lp(a) te meten. Zo kan beter worden ingeschat wie extra risico loopt.
Wat kunt u doen aan een verhoogd Lp(a)?
Een gezonde leefstijl zoals gezond eten, bewegen en voldoende ontspannen verlaagt Lp(a) niet, maar helpt wél de andere risicofactoren te verminderen. Bestaande cholesterolverlagers zoals statines hebben weinig effect op Lp(a). Nieuwe medicijnen die Lp(a) specifiek verlagen zijn ontwikkeld en blijken effectief, maar zijn helaas nog niet verkrijgbaar in Nederland. We hopen dat binnen 1-2 jaar deze geneesmiddelen beschikbaar zijn. Maar zoals gezegd: het is niet gek om uw Lp(a) eens te laten bepalen.
Lees ook:
